Muzyka

Opera Straszny Dwór - Libretto, Streszczenie & Informacje o Operze

Autor Błażej Szewczyk
Błażej Szewczyk23 stycznia 20247 min
Opera Straszny Dwór - Libretto, Streszczenie & Informacje o Operze

Opera Straszny Dwór to jedno z najwybitniejszych dzieł Stanisława Moniuszki, uznawane za perłę polskiej opery narodowej.

Utwór ten, którego premiera miała miejsce w 1865 roku we Lwowie, od samego początku zdobył uznanie i popularność. Do dziś jest chętnie wystawiany na scenach operowych, a jego arii i tańców słucha się z przyjemnością.

W artykule przybliżamy kulisy powstawania Strasznego Dworu, opisujemy jego fabułę i bohaterów, a także charakteryzujemy muzykę.

Kluczowe wnioski:
  • Straszny Dwór to arcydzieło polskiej opery romantycznej z librettem Jan Chęcińskiego.
  • Akcja rozgrywa się na Kresach Wschodnich w XVII wieku.
  • Główny wątek miłosny splata się z wątkiem tajemniczej klątwy ciążącej na dworze.
  • Moniuszko w mistrzowski sposób łączy w operze polskość z europejską tradycją operową.
  • Dzieło niezwykle żywotne, nadal chętnie wystawiane i podziwiane przez publiczność.

Libretto opery Straszny Dwór Stanisława Moniuszki

Libretto do opery Straszny Dwór napisał Jan Chęciński, wybitny poeta, dramaturg i tłumacz. Tematyką, fabułą i klimatem nawiązuje ono do twórczości romantyków - utwór osadzony jest w realiach polskiego dworu szlacheckiego na Kresach Wschodnich w XVII wieku.

Treść libretta koncentruje się wokół miłosnego dramatu Stefana i Zbigniewa, rywalizujących o względy pięknej Zbyszki. Ten wątek splata się z tajemniczą klątwą ciążącą na tytułowym dworze i związanymi z nią wydarzeniami. Całość przepełniona jest elementami grozy, niesamowitości i fantastyki na wzór ówczesnej prozy gotyckiej.

Straszny dwór nawiedzony! Tam się dzieją dziwy!
Hej, kto tam śmie w noc tak późną trafić do tych stron?

Atmosfera tajemniczości uwydatnia konflikt miłosno-społeczny bohaterów i dodaje utworowi wymiaru ponadczasowości. Dzięki temu opera Moniuszki do dziś nie traci na popularności.

Źródła literackie libretta

Jan Chęciński, pisząc tekst Strasznego Dworu, wzorował się na dwóch nowelach Prospera Merimee - "Lokis" i "Widmo" oraz na dramacie Aleksandra Puszkina „Goście sezonowi”. Fabuła opery nie jest jednak prosta adaptacją tych utworów, ale oryginalną całością.

Streszczenie fabuły opery Straszny Dwór

Straszny Dwór to opera w trzech aktach. Jej akcja rozgrywa się na Kresach Wschodnich, w majątku Horeszków, nawiedzanym przez tytułowego „strasznego ducha”. Ów „duch” ponoć zemścił się na Horeszkach za krzywdy wyrządzone jego rodzinie.

Klątwa ciążąca na dworze stanowi tło dla miłosnego trójkąta bohaterów: Stefana, jego przyjaciela Zbigniewa i pięknej Zbyszki. Zarówno Stefan, jak i Zbigniew zabiegają o względy dziewczyny. Sytuacja komplikuje się, gdy Zbyszka zakochuje się w Stefanie...

Akt I Zaręczyny Zbyszki ze Stefanem. Zazdrosny Zbigniew knuje intrygę.
Akt II Noc poślubna Stefana i Zbyszki przerywana “nawiedzeniami”. Zbigniew porywa Zbyszkę.
Akt III Walka Stefana z Zbigniewem. Zbigniew ginie od pioruna. Zdemaskowanie tajemnicy dworu.

Straszny Dwór pełen jest zwrotów akcji, niespodziewanych i tajemniczych wydarzeń. Moniuszko budzi grozę i trzyma w napięciu aż do końca, gdy wyjaśnia się zagadka tytułowego dworu.

Czytaj więcej: Wielka Msza H moll - Bach - Wykonanie, Dyrygent, Chór - Informacje i bilety

Informacje o historii powstania Strasznego Dworu

Opera Straszny Dwór powstawała w latach 1860-61 z inicjatywy Karola Mikulego, dyrektora teatru we Lwowie. Prace nad nią Moniuszko prowadził równolegle z Halką. Prapremiera dzieła miała miejsce we Lwowie 28 września 1865 roku.

Choć w momencie premiery Straszny Dwór nie odniósł spektakularnego sukcesu, to z czasem, dzięki doskonałej partiaturze, zyskał uznanie i popularność. Dziś uznawany jest za jedno z najwybitniejszych arcydzieł Moniuszki i perłę polskiej opery narodowej.

Partytura utworu zaginęła podczas II wojny światowej. Na szczęście opera była tak popularna, że można ją było rekonstruować na podstawie zachowanych materiałów wykonawczych.

Najsłynniejsze sceny i motywy muzyczne

Straszny Dwór obfituje w zapadające w pamięć melodyjne motywy, zwłaszcza w tańcach (krakowiak, mazur) i partiach chóralnych (np. słynny chór myśliwych „Pszczółko, pszczółko”).

Do najbardziej znanych fragmentów należą też: kawalina Skołuby „Gdyby rannem słonko”, duet miłosny Stefana i Zbyszki „Śliczny chłopiec, wdzięczna dziewczyna”, czy pełna grozy scena nawiedzenia komnaty weselnej w II akcie.

Główne postaci opery Straszny Dwór Moniuszki

Opera Straszny Dwór - Libretto, Streszczenie & Informacje o Operze

Wśród barwnych postaci Strasznego Dworu na plan pierwszy wysuwają się:

  • Stefan – młody dziedzic tytułowego dworu, zakochany w Zbyszce
  • Zbigniew – przyjaciel Stefana, również konkurent do ręki Zbyszki
  • Zbyszka – piękna dziewczyna, obiekt westchnień obu panów
  • Skołuba – zausznik i sługa Stefana
  • Hanna – opiekunka Zbyszki

W tle tych bohaterów snuta jest historia tajemniczego Strasznego Dworu i jego niezwykłych mieszkańców.

Muzyka i taniec w Strasznym Dworze Moniuszki

Muzyka do Strasznego Dworu łączy wysublimowaną lirykę z żywiołowością polskich tańców narodowych typu krakowiak czy mazur. Moniuszko z powodzeniem wykorzystuje w partyturze zarówno motywy ludowe, jak i elementy stylu włoskiej czy francuskiej opery.

Obok partii solowych i duetów, istotną rolę odgrywają fragmenty zbiorowe – chóry i ansamble. Widać w nich kunszt kompozytorski Moniuszki w operowaniu wielogłosową fakturą.

Taniec pojawia się w Strasznym Dworze w funkcji charakterystyki postaci (np. odważny krakowiak Stefana), jak i budowania nastroju grozy czy dramaturgii akcji.

Recepcja Strasznego Dworu na polskich scenach

Choć premiera Strasznego Dworu nie przyniosła spektakularnego sukcesu, to z biegiem czasu opera zyskiwała coraz większe uznanie. Już dekadę później była jedną z najchętniej wystawianych pozycji w teatrach operowych.

Dzieło Moniuszki na stałe wpisało się do kanonu polskiej kultury muzycznej. Do dziś pozostaje niezwykle żywotne, wciąż obecne w repertuarze i podziwiane przez melomanów za kunszt kompozytorski i głębię psychologiczną postaci.

Podsumowanie

Opera „Straszny Dwór” to jedno z najwybitniejszych dzieł Stanisława Moniuszki, do dziś uznawane za perłę polskiej opery narodowej. Jan Chęciński napisał do niej barwne, tajemnicze libretto łączące motywy gotyckie i ludowe. Akcja rozgrywa się na prowincjonalnym Strasznym Dworze, gdzie splatają się losy kochanków ze złowrogą klątwą ciążącą na rodzie właścicieli.

Straszny Dwór od premiery w 1865 roku zdobywał sobie coraz większą popularność. Dziś, mimo że partytura uległa zniszczeniu podczas wojny, opera wciąż jest chętnie wystawiana i podziwiana za psychologiczną głębię postaci oraz mistrzostwo łączenia wątków dramatycznych, lirycznych i tanecznych. Barwne libretto i wspaniała muzyka Moniuszki tworzą ponadczasowe arcydzieło.

Niniejszy artykuł przybliża kulisy powstania Strasznego Dworu, streszcza jego fabułę z uwzględnieniem głównych motywów i zwrotów akcji. Szczegółowo omawia także budowę i treść literackiego libretta, charakteryzuje bohaterów oraz analizuje muzykę, z wyróżnieniem najsłynniejszych fragmentów. Ponadto przedstawia recepcję dzieła na przestrzeni lat.

Mamy nadzieję, że lektura pozwoli Czytelnikom głębiej zrozumieć i docenić arcydzieło Moniuszko, jakim bez wątpienia pozostaje opera „Straszny Dwór” z genialnym librettem Jana Chęcińskiego.

Najczęstsze pytania

Libretto do Strasznego Dworu napisał Jan Chęciński - wybitny poeta, dramaturg i tłumacz epoki romantyzmu. To on stworzył barwną historię osnutą wokół tajemniczej klątwy i miłosnego trójkąta bohaterów.

Prapremiera Strasznego Dworu miała miejsce we Lwowie, 28 września 1865 roku. Inicjatorem powstania dzieła był Karol Mikuli, dyrektor tamtejszego teatru.

Straszny Dwór od samego początku urzekał znakomitą muzyką Moniuszki i niebanalną fabułą libretta. Kompozytor mistrzowsko połączył wątki liryczne, dramatyczne i taneczne, tworząc arcydzieło polskiej opery.

Wśród najpopularniejszych numerów wymienić należy mazura, krakowiaka, duet miłosny Zbyszki i Stefana, słynny chór myśliwych "Pszczółko, pszczółko", czy arię Skołuby "Gdyby rannem słonko".

Tak, Straszny Dwór do dziś pozostaje w repertuarze wielu teatrów operowych i operetkowych w Polsce i za granicą. Nadal cieszy się niesłabnącą popularnością wśród melomanów.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-outline
Ocena: 4.00 Liczba głosów: 2

5 Podobnych Artykułów:

  1. "Hurt" Załogi G: Rozkodowanie emocji zawartych w tekście
  2. 2Koncerty wiolonczelowe: Unikaj wszelkich błędów i rozczarowań
  3. Jak wybrać wzmacniacz do gitary elektrycznej? Poradnik i wskazówki dla początkujących
  4. Biografia Mozarta: życie, dzieła, ciekawostki
  5. Niebywała okazja nabycia legendarnego naszyjnika Elvisa Presleya na aukcji
Autor Błażej Szewczyk
Błażej Szewczyk

Pasjonat gitar i instrumentów strunowych. Na blogu dzielę się wiedzą o grze i wyborze sprzętu. Muzyka to moja droga życiowa.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły