Instrumenty

Fortepian – jak zbudowany jest ten historyczny instrument?

Autor Błażej Szewczyk
Błażej Szewczyk30.10.20235 min.
 Fortepian – jak zbudowany jest ten historyczny instrument?

Fortepian to instrument muzyczny z grupy instrumentów klawiszowych, który od wielu wieków cieszy się niesłabnącą popularnością. Jego niezwykły dźwięk, bogactwo brzmienia i wszechstronność sprawiają, że fortepian odgrywa istotną rolę zarówno w muzyce solowej, kameralnej, jak i orkiestrowej. Jak zbudowany jest ten niezwykły instrument i skąd wzięła się jego nazwa?

Czym jest fortepian i skąd się wziął?

Fortepian to instrument strunowy, w którym dźwięk wydobywany jest poprzez uderzanie młoteczków w struny. Nazwa "fortepian" wywodzi się od włoskich słów "forte" (głośno) i "piano" (cicho) i oznacza możliwość grania głośno lub cicho, w zależności od siły uderzenia w klawisze.

Historia fortepianu sięga początku XVIII wieku, kiedy to włoski muzyk i wynalazca Bartolomeo Cristofori skonstruował instrument nazwany "gravicembalo col piano e forte". Była to pierwsza udana próba stworzenia instrumentu klawiszowego, w którym dźwięk powstawał poprzez uderzenie młoteczków w struny. Wcześniejsze instrumenty klawiszowe, takie jak klawikord czy klawesyn, nie pozwalały na zróżnicowanie dynamiki dźwięku.

Jak wygląda budowa fortepianu?

Podstawowymi elementami budowy współczesnego fortepianu są:

  • Pudło rezonansowe (korpus) - zazwyczaj drewniane, w kształcie prostokąta. Wewnątrz znajduje się tzw. dusza, czyli dodatkowe elementy wzmacniające drgania.
  • Pokrywa fortepianu z otworem rezonansowym.
  • Rama żeliwna, do której przymocowane są struny.
  • Struny (najczęściej stalowe) rozpięte równolegle do siebie.
  • Klawiatura - zespół klawiszy (najczęściej 88), po naciśnięciu uruchamiających mechanizm uderzający młoteczkami w struny.
  • Młoteczki uderzające w struny, osadzone na drewnianych klapach.
  • System mechaniczny (klawiatura, klapy, młoteczki), uruchamiany poprzez naciskanie klawiszy.
  • Pedale fortepianowe, służące do zmiany brzmienia.
  • Ile strun ma fortepian i jak są rozmieszczone?

    Standardowy fortepian koncertowy posiada 52-88 strun, zależnie od zakresu instrumentu. Struny ułożone są równolegle do siebie i rozpięte na stalowej ramie. Rozmieszczone są parami w kolejności od najniższych dźwięków (po lewej) do najwyższych (po prawej). Każda para strun odpowiada za dźwięk jednego klawisza - po naciśnięciu klawisza, młoteczki uderzają jednocześnie w obie struny w parze, wzmacniając brzmienie.

    Jak działa mechanika i młoteczki w fortepianie?

     Fortepian – jak zbudowany jest ten historyczny instrument?

    Sercem fortepianu jest precyzyjny, skomplikowany mechanizm, który po naciśnięciu klawisza powoduje uderzenie młoteczków w struny. Młoteczki (ich liczba odpowiada liczbie strun) osadzone są na drewnianych klapach. Napędzane są za pomocą dźwigni i drążków połączonych z klawiaturą. Siła uderzenia młoteczka zależy od siły, z jaką grający naciska klawisz. Im mocniej klawisz zostanie wciśnięty, tym młoteczek uderzy mocniej o struny, wywołując głośniejszy dźwięk.

    Jaki jest dźwięk fortepianu i co go determinuje?

    Fortepian cechuje bogactwo i zróżnicowanie barwy dźwięku. Brzmienie zależy od wielu czynników, m.in. od:

  • - materiału, z którego wykonane są struny (najczęściej stal)
  • - jakości i rodzaju drewna, z którego zbudowane jest pudło rezonansowe
  • - konstrukcji mechanizmu i młoteczków
  • - umiejętności i techniki gry pianisty
  • - użycia pedału fortepianowego.
  • Jakie drewno używa się do budowy fortepianu?

    Do produkcji fortepianów używa się wysokiej jakości drewno, zazwyczaj świerkowe. Deski rezonansowe wykonywane są najczęściej ze świerku czerwonego, ze względu na jego wytrzymałość i zdolność do drgań. Do budowy ramy i pudła rezonansowego stosuje się też klon, buk lub mahoniowiec.

    Jakie inne elementy wchodzą w skład fortepianu?

    Oprócz drewna, stali i żeliwa, do produkcji fortepianu używa się także:

  • - filcu do młoteczków
  • - kości słoniowej lub tworzyw sztucznych do wyrobu klawiszy
  • - skóry, materiałów lub drewna do pokrycia młoteczków
  • - wirek stalowych
  • - żywic i lakierów wykończeniowych.
  • Jak zmieniała się konstrukcja fortepianu na przestrzeni wieków?

    Od czasu wynalezienia fortepianu przez Bartolomeo Cristoforiego na początku XVIII wieku, jego konstrukcja znacząco ewoluowała. Początkowe instrumenty miały mniejszą i lżejszą budowę oraz węższy zakres dźwięków. W XIX wieku powiększono rozmiary i wytrzymałość fortepianów, zwiększono ilość strun, ulepszono mechanizm i wprowadzono trzeci pedał. W XX wieku pojawiły się nowe materiały i technologie, dzięki którym fortepian osiągnął obecną, nowoczesną formę.

    Podsumowanie

    Fortepian to niezwykły instrument o bogatej historii, który na stałe wpisał się w dzieje muzyki. Jego charakterystyczne, zróżnicowane brzmienie, ogromne możliwości wyrazowe i techniczna doskonałość sprawiają, że pozostaje nieodłączną częścią solowych występów, kameralistyki i muzyki symfonicznej. Choć z pozoru prosta zasada działania - uderzenie młoteczków w struny - kryje w sobie złożony, precyzyjny mechanizm. Najwyższej klasy materiały i wirtuozerskie umiejętności pozwalają wydobyć z fortepianu pełnię barw, nastrojów i ekspresji muzycznej.

    Najczęstsze pytania

    Wyróżnia się fortepiany koncertowe, salonowe, pionowe i poziome. Różnią się one rozmiarami, budową i przeznaczeniem.

    Zalecane jest minimum 2 razy do roku. Fortepiany koncertowe nawet 4 razy w roku.

    Okres żywotności strun to średnio 10 lat przy codziennym użytkowaniu instrumentu.

    Do czołowych producentów należą m.in. Steinway & Sons, Yamaha, Kawai, Bechstein, Fazioli, Bösendorfer, Petrof.

    Najczęściej stosowane to świerk czerwony, klon, buk i mahoń. Drewno determinuje barwę i jakość dźwięku.

    Oceń artykuł

    rating-fill
    rating-fill
    rating-fill
    rating-fill
    rating-fill
    Ocena: 5.00 Liczba głosów: 1

    5 Podobnych Artykułów:

    1. Imieniny Neli: tradycje i zwyczaje związane z tym świętym
    2. Piosenki Elżbiety Adamiak: magia kryjąca się w ich słowach
    3. Jak wybrać wzmacniacz do gitary elektrycznej? Poradnik i wskazówki dla początkujących
    4. Krzesimir Dębski - polski kompozytor
    5. Światowym zaskoczeniem- Sean 'Diddy' Combs rezygnuje z Revolt po głośnej aferze
    Autor Błażej Szewczyk
    Błażej Szewczyk

    Pasjonat gitar i instrumentów strunowych. Na blogu dzielę się wiedzą o grze i wyborze sprzętu. Muzyka to moja droga życiowa.

    Udostępnij post

    Napisz komentarz

    Polecane artykuły