Muzycy

Gaetano Donizetti - kompozycje i twórczość

Autor Błażej Szewczyk
Błażej Szewczyk10 stycznia 20249 min
Gaetano Donizetti - kompozycje i twórczość

Gaetano Donizetti kompozycje to bogaty i zróżnicowany dorobek włoskiego kompozytora urodzonego w Bergamo w 1797 roku. W ciągu zaledwie 25 lat aktywności twórczej Donizetti skomponował aż 75 oper, 16 symfonii, 19 kwartetów smyczkowych i mnóstwo innych utworów instrumentalnych, wokalnych i scenicznych.

Kluczowe wnioski:
  • Donizetti jest uważany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli włoskiego belcanta.
  • Do najsłynniejszych jego dzieł należą opery "Lucia z Lammermooru" i "Córka pułku".
  • Kompozytor zmagał się z chorobą umysłową, która doprowadziła do jego przedwczesnej śmierci w wieku 50 lat.
  • Twórczość Donizettiego wywarła ogromny wpływ na późniejszych kompozytorów włoskich, m.in. Verdiego i Pucciniego.
  • W Bergamo, rodzinnym mieście artysty, odbywa się co roku festiwal poświęcony jego muzyce.

Gaetano Donizetti opery i melodie

Donizetti Gaetano jako kompozytor operowy odniósł ogromny sukces za życia. Skomponował łącznie aż 75 tytułów operowych reprezentujących różne style i gatunki - od fars po wzniosłe tragedie. Do najsłynniejszych należą: „Lucia z Lammermooru”, „Córka pułku”, „Don Pasquale” i „Napój miłosny”. Libretta do wielu z nich pisał sam Donizetti bądź we współpracy z innymi autorami.

Sztandarowym dziełem Gaetano Donizettiego kompozytora jest opera „Lucia z Lammermooru” z 1835 r. oparta na powieści Waltera Scotta. To arcydzieło belcanta, w którym błyszczą możliwości wokalne głównych bohaterów, zwłaszcza w słynnym „Szaleństwie Lucii”. Romantyczna historia pełna dramatycznych zwrotów akcji i wyrafinowanej instrumentacji z miejsca zdobyła uznanie widzów.

Lżejszy, komiczny charakter ma natomiast opera „Córka pułku” z 1840 r., której akcja toczy się w realiach wojen napoleońskich. Główna bohaterka, sierota przygarnięta przez pułk żołnierzy, musi dokonać wyboru między miłością do ukochanego Tonio a przywiązaniem do „ojców-żołnierzy”. Sentymentalna fabuła i wpadające w ucho melodie sprawiają, że dzieło to pozostaje w repertuarze światowych teatrów operowych.

Późny okres twórczości

W ostatnich latach życia mimo postępującej choroby psychicznej Donizetti nadal komponował, choć w wolniejszym tempie. Powstały wtedy m.in. komedia „Don Pasquale” z 1843 r., będąca satyrą na instytucję małżeństwa, oraz opera „Maria de Rohan” z librettem Cammarano.

Ostatnią ukończoną operą Donizettiego była „Córka kardynała” z 1850 r. Niestety, wkrótce pogarszający się stan zdrowia uniemożliwił mu dalszą pracę twórczą. Zmarł w wieku zaledwie 50 lat pozostawiając po sobie bogaty i różnorodny dorobek operowy.

Gaetano Donizetti msze i oratoria

Obok oper, Donizetti tworzył również utwory religijne przeznaczone na potrzeby Kościoła katolickiego. Były wśród nich msze, requiemy, hymny, motety i oratoria. Łącznie skomponował ok. 30 mszy, z których najbardziej znaną jest Msza D-dur. Przepełniają ją optymizm i radość, co odzwierciedla pogodny charakter młodego wówczas kompozytora.

Do ważniejszych dzieł sakralnych Donizettiego zalicza się też jego jedyne oratorium „Il Diluvio Universale” („Powszechny potop”), które powstało na zamówienie dworu austriackiego w 1834 r. Oparte na biblijnej Księdze Rodzaju dzieło łączy wątki dramatyczne z lirycznymi partiami chóralnymi przy akompaniamencie orkiestry.

U schyłku życia, już po wystąpieniu choroby psychicznej, Donizetti skomponował również pełne ekspresji Requiem d-moll, dedykując je pamięci zmarłego przyjaciela i mecenasa artystycznego - hrabiego Opprandy.

Nawet w poważnych utworach religijnych Donizettiego słychać typowy dla niego lekki, pogodny styl z licznymi ozdobnikami melodycznymi.

Styl kompozytorski

Msze i oratoria Donizettiego cechuje podobny jak w operach styl belcanta z wirtuozowskimi partiami solowymi i chóralnymi, operujący typowymi dla romantyzmu kontrastami nastrojów. Nawet w poważnych utworach religijnych słychać typowy dla niego lekki, pogodny styl z licznymi ozdobnikami melodycznymi.

Czytaj więcej: Ignacy Paderewski - Polski kompozytor i pianista

Gaetano Donizetti instrumentacje i symfonie

Choć Donizetti zasłynął przede wszystkim jako twórca oper, to jego dorobek obejmuje także liczne kompozycje instrumentalne. Skomponował m.in. 19 kwartetów smyczkowych, 29 sonat na fortepian lub harfę, ponad 10 uwertur koncertowych oraz 16 symfonii.

W młodości Donizetti pobierał lekcje instrumentacji u Johanna Simona Maya, co zaowocowało biegłością w orkiestrowaniu własnych dzieł. Stosował typowe dla swoich czasów składy instrumentów, dochodzące do 40 osób, z bogatą grupą instrumentów dętych.

Gatunek kompozycji Liczba utworów
Symfonie 16
Sonaty 29
Kwartety smyczkowe 19

W symfoniach i uwerturach koncertowych Donizettiego słychać wyraźne echo stylu Rossiniego z typowymi dla belcanta kontrastami dynamicznymi. Równocześnie wirtuozowskie partie instrumentów dętych bliższe są raczej późnemu romantyzmowi.

Gaetano Donizetti farsy i komedie

Gaetano Donizetti - kompozycje i twórczość

Oprócz oper komicznych w dorobku Donizettiego znajduje się także ponad 10 fars scenicznych napisanych zazwyczaj na zamówienie różnych teatrów włoskich. Stanowiły one rodzaj „lekkiej muzyki” mającej bawić szerszą publiczność.

Do najciekawszych przykładów można zaliczyć: „Najpiękniejszą dziewczynę w mieście” z 1826 r., pełną humoru satyrę na próżność i zazdrość kobiet, a także „Ucznia czarnoksiężnika” z librettem Romaniego. Opowiada ona o perypetiach tytułowej postaci, która poprzez zaklęcia magiczne próbuje zdobyć miłość wybranki.

Z kolei w farsie „Nina czyli Szaleństwo z miłości” Donizetti sięgnął po motyw choroby psychicznej głównej bohaterki, co było zapewne zwiastunem jego własnych późniejszych problemów ze zdrowiem. Sama muzyka utrzymana jest jednak w lekkim, humorystycznym tonie z licznymi kalamburami słownymi.

Ceche charakterystyczne

Farsom Donizettiego nie można odmówić inwencji melodycznej, choć pod względem orkiestracji i harmonii są znacznie prostsze od jego oper. Stanowią one przede wszystkim pretekst do popisów wokalnych wykonawców, z częstymi partie ami recitativo.

Gaetano Donizetti balety i tańce

Wśród różnorodnych kompozycji Gaetano Donizettiego znajduje się również kilkanaście utworów baletowych, głównie napisanych do wystawianych w Mediolanie i Neapolu spektakli operowych. Najczęściej były to pojedyncze tańce dołączane do II lub III aktu przedstawienia.

Jako samodzielne dzieła baletowe można wymienić: „Piękną mugiaczkę" z 1818 r., „Alinę, królową Golkondy" z 1828 r. (do libretta Byrona) oraz „Gemmę z Werony" z 1834 r. Akcja wszystkich tych baletów osadzona jest w egzotycznych, orientalnych klimatach, co było modne w owej epoce.

  • W baletach, podobnie jak w operach, Donizetti eksponuje przede wszystkim wokalne i taneczne umiejętności solistów.
  • Obfitują one w efektowne variationes ze zmieniającymi się tempami, takty i dysonansowymi akordami.

Nie zachowały się niestety zapisy choreograficzne większości baletów Donizettiego. Przetrwała natomiast ich warstwa muzyczna utrzymana w charakterystycznym dla kompozytora stylu belcanta z licznymi fioraturami i koloraturowymi partiami solowymi.

Cechy charakterystyczne

We wszystkich baletach, podobnie jak w operach, Donizetti eksponuje przede wszystkim wokalne i taneczne umiejętności solistów. Obfitują one w efektowne variationes ze zmieniającymi się tempami, takty i dysonansowymi akordami. Partie orkiestrowe pełnią zaś funkcję ilustracyjną i akompaniującą.

Gaetano Donizetti pieśni i romanse

Gaetano Donizetti, obok obszernych form scenicznych i instrumentalnych, skomponował również liczne utwory kameralne, wśród nich ok. 60 pieśni solowych. Były wśród nich aranżacje fragmentów oper, np. słynnej arii „Una furtiva lagrima” z „Napojem miłosnym” do włoskich tekstów poetyckich.

Osobną grupę stanowią pieśni z towarzyszeniem fortepianu do francuskich i angielskich poematów m.in. Victora Hugo, Lorda Byrona oraz Waltera Scotta. Wśród nich można wymienić m.in. cykle: „Sześć melodii” z 1836 r. oraz „Opowieści znad morza” z 1837 r.

Najczęściej stosowaną przez Donizettiego formą w pieśniach był tzw. romans ze zwrotkowo-refrenową budową. Kompozytor eksponował w nich piękno głosu solisty poprzez melodyjne, szerokie frazy z typowymi dla belcanta ozdobnikami i fioraturami.

Styl wykonawczy

Mimo pozornej lekkości pieśni Donizettiego wymagają od wykonawców wysokiego kunsztu wokalnego. Kompozytor nie stronił od trudnych interwałów, skoków i przejść między rejestrami. Dzięki temu jego romantyczne miniatury, choć kameralne, zyskały prawdziwie operowy rozmach.

Podsumowanie

Gaetano Donizetti to jeden z najwybitniejszych włoskich kompozytorów pierwszej połowy XIX wieku, który w znaczący sposób przyczynił się do rozwoju opery. W ciągu zaledwie 25 lat intensywnej pracy stworzył aż 75 tytułów operowych, z których wiele na stałe zapisało się w historii muzyki.

Do najważniejszych dzieł Donizettiego kompozytora należą arcydzieła belcanta: „Lucia z Lammermooru”, „Córka pułku” i „Napój miłosny”. Zachwycają one publiczność po dziś dzień wirtuozowskimi partiami wokalnymi głównych bohaterów i doskonałym warsztatem kompozytorskim.

Obok monumentalnych oper powstało wiele innych kompozycji Gaetano Donizettiego - od lekkich fars po wymagające technicznie utwory orkiestrowe i kameralne. Mimo zmagań z postępującą chorobą umysłową tworzył niemal do samej śmierci w 1850 r., pozostawiając po sobie imponujący dorobek.

Wpływ twórczości Donizettiego wykracza daleko poza epokę belcanta. Jego melodyjny, dynamiczny styl był inspiracją dla wielu późniejszych kompozytorów włoskich, w tym Giuseppe Verdiego. Bez wątpienia Donizetti na zawsze odmienił oblicze romantycznej opery.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. "Hurt" Załogi G: Rozkodowanie emocji zawartych w tekście
  2. 2Koncerty wiolonczelowe: Unikaj wszelkich błędów i rozczarowań
  3. Jak wybrać wzmacniacz do gitary elektrycznej? Poradnik i wskazówki dla początkujących
  4. Biografia Mozarta: życie, dzieła, ciekawostki
  5. Niebywała okazja nabycia legendarnego naszyjnika Elvisa Presleya na aukcji
Autor Błażej Szewczyk
Błażej Szewczyk

Pasjonat gitar i instrumentów strunowych. Na blogu dzielę się wiedzą o grze i wyborze sprzętu. Muzyka to moja droga życiowa.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły