Kultura

Co to jest opera? Definicja i rodzaje opery

Autor Halina Sikora
Halina Sikora04.11.20238 min.
Co to jest opera? Definicja i rodzaje opery

Opera co to jest? To rodzaj widowiska teatralno-muzycznego, w którym aktorzy wyrażają emocje poprzez śpiew. Opera łączy w sobie elementy muzyki, tańca, śpiewu, aktorstwa i scenografii, tworząc wielowymiarowe dzieło sztuki. Powstała w XVII wieku we Włoszech i od tego czasu przeszła długą ewolucję, wykształcając różne style i gatunki operowe. Do najważniejszych cech opery należą: fabuła opowiedziana za pomocą arii, duetów, ansambli i chórów; orkiestra grająca na żywo; dekoracje i stroje nawiązujące do epoki, w której rozgrywa się akcja. Opera do dziś cieszy się niesłabnącą popularnością i uznaniem melomanów na całym świecie.

Kluczowe wnioski:
  • Opera łączy w sobie śpiew, muzykę, taniec i aktorstwo.
  • Powstała w XVII wieku we Włoszech i rozwinęła się w różnych kierunkach.
  • Charakteryzuje ją fabuła opowiadana przez śpiew oraz orkiestra grająca na żywo.
  • Posiada rozbudowaną scenografię i charakteryzację postaci.
  • Do dziś jest popularnym i wysoko cenionym gatunkiem sztuki.

Historia powstania opery jako gatunku muzycznego

Początki opery jako gatunku sięgają Włoch z przełomu XVI i XVII wieku. Wówczas to powstały pierwsze próby łączenia muzyki z teatrem w ramach widowisk nazywanych „dramma per musica”. Prekursorem opery był włoski kompozytor Jacopo Peri, który w 1600 roku skomponował utwór „Eurydyka” na zamówienie arystokratycznej rodziny Medici. Była to jedna z pierwszych realizacji idei „dramatu śpiewanego”, w którym cała akcja przedstawiana jest za pomocą arii, recytatywów i chórów. Wielkim propagatorem i reformátorem wczesnej opery był Claudio Monteverdi, twórca arcydzieł „Orfeusz” i „Koronacja Poppei”. To właśnie jego działalność sprawiła, że opera na stałe zadomowiła się w kulturze włoskiej, a później rozprzestrzeniła na całą Europę.

W XVIII wieku nastąpił złoty okres opery włoskiej. Powstawały wówczas arcydzieła stylu bel canto, takie jak „Norma” Belliniego czy „Łucja z Lammermooru” Donizettiego. Rozkwitały również szkoły operowe w innych krajach, na czele z operą francuską (Lully, Rameau), niemiecką (Gluck, Mozart) i rosyjską (Glinka). W XIX stuleciu dominował włoski wirtuozowski styl bel canto, ale i inne narody wniósły istotny wkład w rozwój gatunku. Do największych arcydzieł operowych tego okresu należą „Carmen” Bizeta, „Aida” Verdiego czy „Eugeniusz Oniegin” Czajkowskiego.

Rozwój opery w Polsce

Polska publiczność miała okazję poznać operę już na przełomie XVII i XVIII wieku, kiedy zespół włoski wystawił „Koronację Poppei” Monteverdiego na dworze Jana III Sobieskiego. Jednak rodzima twórczość operowa rozwinęła się później, w drugiej połowie XVIII stulecia. Jej prekursorem był Jan Stefani, który skomponował opery na wzór włoski, m.in. „Król pastuszków”. Później rozwijał ją Stanisław Moniuszko, tworząc arcydzieła „Straszny dwór” i „Halka”. Na przełomie XIX i XX wieku polską operę wzbogacili tacy kompozytorzy jak Karol Kurpiński czy Władysław Żeleński.

Charakterystyczne cechy i elementy opery

Podstawową cechą wyróżniającą operę spośród innych gatunków sceniczno-muzycznych jest fakt, że postaci wyrażają swoje emocje i snują fabułę za pomocą śpiewu. Tekst literacki, zwany librettem, odgrywa równie istotną rolę jak warstwa muzyczna. W operze występują zarówno fragmenty śpiewane solo (arie, pieśni), jak i partie zbiorowe wykonywane przez duety, tercety, kwartety czy chór. Towarzyszy im orkiestra, która gra na żywo w trakcie spektaklu.

Ważnym elementem jest również balet i taniec, który może komentować i uzupełniać akcję przedstawianą w danym momencie. Nieodłącznym składnikiem opery jest też rozbudowana scenografia - dekoracje, kostiumy, rekwizyty nawiązujące do miejsca i czasu akcji. Wszystkie te środki wyrazu łączą się ze sobą, tworząc wielowymiarowe arcydzieło.

Czytaj więcej: Fascynujący śpiew gregoriański - Poznaj jego tajniki i historię

Popularne rodzaje i style operowe na przestrzeni wieków

W ciągu swej wielowiekowej historii opera wykształciła wiele odmian i stylów, spośród których na uwagę zasługują:

  • Opera seria - poważna o tematyce mitologicznej lub historycznej, popularna w XVII i XVIII wieku we Włoszech.
  • Opera buffa - o lżejszym charakterze, z elementami komediowymi.
  • Singspiel - niemiecka odmiana opery z mówionymi dialogami.
  • Grand opéra - monumentalna opera francuska z rozbudowanymi scenami zbiorowymi.
  • Opera romantyczna - charakteryzująca się liryzmem, nastrojowością i fantastyką.
  • Werismo - włoski realizm z przełomu XIX i XX wieku, podejmujący współczesną tematykę.

Opera przechodziła też różne przemiany pod względem brzmienia - od stylu bel canto po wagnerowski dramat muzyczny, a także ekspresjonizm i atonalność XX-wieczną.

Wątki i tematyka typowych librett operowych

Co to jest opera? Definicja i rodzaje opery

Tematyka oper czerpie z różnych źródeł - mitologii, historii, literatury czy obyczajowości danej epoki. Pewne wątki pojawiają się jednak wyjątkowo często w librettach operowych.

Bardzo popularne są motywy mitologiczne i baśniowe - opowieści o bogach greckich (Orfeusz i Eurydyka), postaciach legendarnych (Tristan i Izolda) czy baśniowych (Rusłan i Ludmiła).

Kolejnym stałym tematem są dzieje historyczne - np. antyczne (Juliusz Cezar, Nerone) albo średniowieczne (Wilhelm Tell, Don Carlos). Pojawiają się też wątki patriotyczne (Nabucco).

Sporo jest również adaptacji znanych dramatów Szekspira (Otello, Falstaff), a także powieści literackich - Dumas (Dama kameliowa), Walter Scott (Łucja z Lammermooru), Puszkin (Eugeniusz Oniegin) i innych.

Kolejny częsty temat to miłosne historie pełne dramatycznych perypetii, intryg, zdrad i zazdrości (Carmen, Cyganeria). Pojawiają się też motywy fantastyczne (Rusałka).

Struktura i budowa spektaklu operowego

Spektakl operowy składa się zwykle z:

  • Uwertury - instrumentalnego wstępu
  • Aktów - zasadniczych części, zawierających z reguły arię, recytatyw, ansambl i finał
  • Scen - podziałów w obrębie aktu

Podstawowymi formami wokalnymi w operze są:

  • Aria - śpiew solowy bohatera
  • Recytatyw - śpiewany dialog na tle orkiestry
  • Duet, tercet - śpiew zespołowy odpowiednio 2 lub 3 osób
  • Ansambl - śpiew zespołowy 4 lub więcej osób
  • Chór - śpiew zbiorowy

W budowaniu napięcia dramatycznego pomaga zróżnicowanie temp, dynamiki i nastroju poszczególnych fragmentów.

Znaczenie i rola śpiewu w operze

Śpiew jest najważniejszym środkiem wyrazu w operze, który pozwala wyrazić całą gamę uczuć - miłość, gniew, rozpacz, radość. Dzięki niuansem głosu, barwie, frazowaniu i modulacjom soliści potrafią przekazać najsubtelniejsze emocje i stany ducha bohaterów. Z tego względu od wykonawców operowych wymaga się nie tylko doskonałych warunków głosowych, ale też umiejętności aktorskich.

Różne typy głosów odpowiadają określonym partiom i charakterom postaci. I tak sopran kojarzy się zwykle z niewinnością i liryzmem (Violetta, Rusałka), mezzosopran z uwodzicielskim temperamentem (Carmen, Dalila), tenor z bohaterskim kochankiem (Don José, Radames), a bas z godnością i powagą (Filip II, car Boris).

Poprzez śpiew muzyka zyskuje dodatkowy ładunek emocjonalny i ekspresję, co sprawia, że opera oddziałuje znacznie silniej niż zwykła sztuka teatralna. Dlatego śpiew traktowany jest jako najważniejszy wyraz artystyczny w operze.

Podsumowanie

Opera co to jest? To przede wszystkim forma teatralno-muzyczna, w której akcja rozgrywa się za pomocą śpiewu przy akompaniamencie orkiestry. Łączy w sobie kilka dziedzin sztuki - muzykę, śpiew, taniec, grę aktorską i rozbudowaną scenografię. Powstała w XVII wieku we Włoszech, ale szybko rozprzestrzeniła się po całej Europie, wykształcając różne szkoły i style narodowe. Do jej typowych cech należy fabuła opowiadana ariami, duetami i ansamblami oraz naturalna deklamacja tekstu w partiach recytatywnych. Przez wieki opera przeszła ogromną ewolucję, dostarczając wielu arcydzieł, które do dziś zachwycają melomanów na całym świecie.

Opera to przede wszystkim śpiew, który pozwala wyrazić emocje i uczucia bohaterów znacznie pełniej niż zwykła mowa. Dlatego od wykonawców operowych wymaga się perfekcji wokalnej, ale też umiejętności aktorskich. Każda epoka wnosi nowe brzmienia, style i tematykę, ale podstawowa idea łączenia teatru ze śpiewem pozostaje niezmienna. Dzięki bogactwu środków wyrazu opera oddziałuje na widza w sposób wielowymiarowy, angażując zarówno zmysły, jak i intelekt.

Co to jest opera? Można powiedzieć, że to żywa emocjonalna opowieść przedstawiana za pomocą muzyki. Melodie, harmonie, rytmy i śpiew pozwalają wcielić się w przeżycia bohaterów tak głęboko, jak żaden inny rodzaj sztuki. Dlatego opera, mimo upływu epok, wciąż porusza serca i umysły widzów na całym świecie. Jest uosobieniem mariażu teatru i muzyki.

Podsumowując - opera to wyjątkowy rodzaj widowiska łączący wiele dziedzin sztuki. Jej siłą jest śpiew, który pozwala w bezpośredni, emocjonalny sposób opowiedzieć historię bohaterów. Przez stulecia ewoluowała, dostarczając arcydzieł literatury, muzyki i teatru. Do dziś jest jedną z najważniejszych form sceniczno-muzycznych, budzącą zachwyt melomanów na całym świecie.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 5.00 Liczba głosów: 1

5 Podobnych Artykułów:

  1. Imagine Dragons: analiza wokalisty i ich najpopularniejszego utworu
  2. Adam Stachowiak: odkryj życiowe inspiracje tego mistrza
  3. Jak wybrać wzmacniacz do gitary elektrycznej? Poradnik i wskazówki dla początkujących
  4. Krzesimir Dębski - polski kompozytor
  5. Światowym zaskoczeniem- Sean 'Diddy' Combs rezygnuje z Revolt po głośnej aferze
Autor Halina Sikora
Halina Sikora

Recenzentka koncertów i ekspertka muzyki klasycznej. Moje pióro maluje dźwięki na papierze, analizując dzieła mistrzów. Zapraszam do odkrywania świata dźwięków.

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły